In het kort
Voor een stevige werkbank heb je niet veel nodig: vierkante balken van vurenhout voor de poten, regels voor het frame, een plaat als werkblad en een plank onderin. Met een cirkelzaag of afkortzaag, een boormachine, lijm en schroeven kom je een heel eind.
Het lastigste is vooraf: de maten kiezen, uitrekenen hoeveel hout je moet kopen en hoe je de platen zaagt. Precies dat doet de werkbankplanner voor je. Een eenvoudige werkbank van 150 × 60 cm komt met zijn voorbeeldprijzen op € 131,90 aan materiaal.
De planner is er in het Engels en het Duits – vanaf deze pagina opent hij in het Engels. Alle maten zijn metrisch, in millimeters; velden accepteren ook „150 cm” of „1,5 m”. De prijzen zijn voorbeeldprijzen in euro, geen actuele marktprijzen. ParaBuilder3D is een planningshulp – geen statische berekening.
De juiste maten
Diepte. 60 tot 80 cm is gebruikelijk. Op 60 cm kun je alles makkelijk pakken; 70 tot 80 cm geeft ruimte voor montagewerk en grote werkstukken. Tegen de muur is 50 tot 60 cm vaak genoeg.
Lengte. Meestal 120 tot 240 cm – kijk wat er in je schuur, garage of kelder past. Tot 250 cm past het blad uit één stuk op het gewone plaatformaat van 2500 × 1250 mm.
Hoogte. De belangrijkste maat. Als vuistregel ligt de werkhoogte voor algemeen werk zo'n 12,5 cm onder je ellebooghoogte; voor zwaar werk zoals schaven lager, voor fijn werk hoger. Bij 180 cm lichaamslengte kom je rond 103,5 cm uit.
Een vrijstaande werkbank mag niet meer dan twee keer zo hoog zijn als zijn onderstel diep is, anders kan hij naar voren of achteren kantelen. Bij 60 cm diepte (52 cm onderstel) rekent de planner tot 104 cm werkhoogte zonder melding. Hoger of smaller? Zet hem dan vast aan de muur.
Hout en plaat
Onderstel. Vurenhout is goedkoop, licht en makkelijk te bewerken. De sjablonen van de planner gebruiken poten van 80 × 80 mm en regels van 40 × 80 tot 40 × 120 mm. Hout koop je in hele lengtes; de eenvoudige werkbank gebruikt alleen balken tot 2,5 m, zodat ze in een gewone auto passen.
Werkblad. OSB van 22 mm is de voordeligste keuze. Berken multiplex is steviger en mooier, maar duurder. Met een toplaag van MDF of hardboard die je later vervangt, spaar je het dure blad eronder.
Verbindingen. Schroeven en lijm zijn voor een eerste werkbank meer dan genoeg. Wie meer wil, kiest halfhoutse verbindingen of pen-en-gat; de planner kent ze allebei en zet de juiste maten in de tekening.
Zo maak je een werkbank: stap voor stap
- Maten vastleggen. Lengte, diepte en werkhoogte bepalen, en kijken hoeveel ruimte je eromheen nodig hebt – minstens 80 tot 100 cm voor de bank.
- Inkopen. Met een boodschappenlijst in hele lengtes en plaatformaten koop je niets te veel of te weinig.
- Zagen. Volgens de zaaglijst alle poten en regels op lengte zagen; de platen het liefst met een geleiderail of laten zagen bij de bouwmarkt.
- Zijkanten bouwen. Telkens twee poten met de dwarsregels verbinden – lijm eerst, dan schroeven.
- Onderstel samenstellen. De zijkanten met de langsregels verbinden en haaks zetten: beide diagonalen moeten even lang zijn.
- Blad en plank. Het werkblad met plaathoeken of schroeven op het onderstel zetten, de plank onderin leggen en vastzetten.
De volgorde, de schroeven per verbinding en de boorgaten staan in de bouwtekening van de planner.
Bouwtekening op maat met de planner
In de werkbankplanner kies je een sjabloon – bijvoorbeeld de eenvoudige werkbank, een werkbank met laden of een wandwerkbank – en vul je je eigen maten in. Het 3D-model, de onderdelenlijst, de zaaglijst en de boodschappenlijst met kosten passen zich meteen aan. De planner controleert ook of alles past: plaatformaat, stabiliteit, ruimte voor laden.
Omdat de planner in het Engels opent, helpt dit lijstje: Settings › Basics › Dimensions zijn de maten (length, depth, working height), onder Results › Costs staat de boodschappenlijst en onder Results › Cutting het zaagplan. Bij Settings › Purchasing vul je je eigen prijzen in.
Plannen is gratis. De bouwtekeningen voor jouw werkbank – een werkplaatsplan en een detailplan als pdf, in het Engels – kosten € 14,99 eenmalig, zonder abonnement. De pdf's zijn van jou, 30 dagen wijzigingen zijn inbegrepen en je hebt 14 dagen geld-terug-garantie. Wil je eerst zien hoe zo'n plan eruitziet? Download de gratis voorbeeldpagina's.
Voorbeelden met kosten
Vier werkbanken, door de planner doorgerekend met zijn voorbeeldprijzen, werkhoogte 90 cm. Klik op een naam om precies deze werkbank in de planner te openen en hem aan te passen.
| Werkbank | Goed voor | Materiaal |
|---|---|---|
| Eenvoudig 150 × 60 cm | schuur, kelder, eerste werkbank | € 131,90 |
| Eenvoudig 200 × 80 cm | garage, montagewerk | € 143,95 |
| Wandwerkbank 150 × 60 cm | tegen de muur, met gereedschapswand | € 271,47 |
| Met laden 180 × 70 cm | gereedschap opbergen | € 528,84 |
Het verschil zit vooral in de platen: de wandwerkbank en de werkbank met laden hebben een blad van berken multiplex met een MDF-toplaag, de laden zelf zijn ook van multiplex. Gereedschap, bezorging en afwerking zitten er niet bij.