De werkbank in cijfers
De kerngegevens komen uit de bouwtekening die de planner voor deze bank heeft gemaakt:
| Maten (l × d × h) | 2500 × 1000 × 1000 mm, hoogte = werkhoogte |
|---|---|
| Werkblad | 21 mm berken multiplex (vervangbaar) + 19 mm MDF = 40 mm |
| Onderstel | Vurenhout, 2380 × 920 mm |
| Poten | 8 stuks, 100 × 100 mm, 860 mm lang, 4 paar poten |
| Regels | Boven en onder 80 × 60 mm |
| Verbindingen | Halfhouts, gelijmd |
| Voeten | 8 zwenkwielen Ø 75 mm onder het frame, allemaal met rem, bouwhoogte 100 mm |
| Legplank | Doorlopend, 18 mm, bovenkant 198 mm boven de vloer |
| Verstijving | Verstijvingsplaten aan de linker kopse kant en achter, het zaagvak blijft open |
| Tafelzaag | Hoek rechtsachter, invoer in de lengte van de bank |
| Omvang | 38 onderdelen, 81 verbindingen |
| Gewicht | Ca. 181 kg (grove schatting zonder machines, gereedschap en afzuiging) |
Waarom de zaag in de werkbank?
Een tafelzaag op een eigen onderstel neemt ruimte in – en rondom nog meer zodra er lange planken doorheen gaan. In de werkbank delen zaag en werkvlak hetzelfde grondvlak, en krijgt het werkblad er een taak bij:
- Uitloop: de zaag zit in de lengte in de hoek; na de zaagsnede loopt het werkstuk uit over het werkblad, in plaats van van de zaagtafel te kantelen.
- Steun: grote platen liggen bij het zagen op de hele bank.
- Eén station op wielen: zaag, werkbank en legplank rijden samen naar de plek waar ruimte is.
Zit de zaag in de lengte in een hoek, dan herinnert de planner je eraan: „The workpiece runs out over the worktop – keep it clear.” (het werkstuk loopt uit over het werkblad – houd het vrij). Voor de kopse kant houdt hij ruimte vrij om te staan, en aan de open langszijde ruimte voor de uitschuivende geleiderails – allebei planningswaarden, geen gegevens van de fabrikant.
Zo is hij gepland
De planner is er in het Engels en het Duits; vanaf deze pagina opent hij in het Engels. Daarom staan de instellingen hieronder met hun Engelse namen. Alle maten zijn metrisch, in millimeters.
In de planner begint de bank als montagewerkbank („Assembly bench”). Wat er een zaagstation van maakt, zit in een paar instellingen:
- Maten: 2500 × 1000 mm en 1000 mm werkhoogte onder Settings › Basics › Dimensions.
- Wielen: onder Basics › Feet „Casters”, onder „Caster and levelling foot details” „Under the frame”. De planner zet onder elke poot een wiel – bij deze bank acht. Onder „Casters with brake (lock)” is „All casters” gekozen.
- Zaag: onder Equipment › Table saw „Install table saw”, positie in de bank „Back right” (rechtsachter), invoer „Along the bench (outfeed over the worktop)” – in de lengte, met uitloop over het werkblad.
- Maten van de zaag: bij deze bank zijn ze aan de zaag zelf gemeten en ingevoerd onder „Model” › „Enter your own dimensions”. Staat jouw model niet in de lijst, doe dan hetzelfde en vink daarna „Installation dimensions measured on the machine” aan.
Met deze gegevens zaagt de planner de uitsparing in het werkblad, plant hij de onderbouw en de montageplaat voor de zaag en kort hij de poot onder de zaag in. Het zaagvak blijft achter open – daar blijft de zaag bereikbaar voor afzuiging, kabels en onderhoud –; de andere vakken worden met verstijvingsplaten verstevigd.
Het resultaat is een bouwtekening als pdf (Engels of Duits): onderdelenlijst, boodschappenlijst, zaagplan voor balken en platen en de montage in 14 stappen – van „Cut and machine the parts” (onderdelen zagen en bewerken) via „Build the table saw substructure” (onderbouw voor de tafelzaag) tot de „Final check” (eindcontrole). Hoe zo'n plan eruitziet, laten de gratis voorbeeldpagina's (pdf) zien.
Drie stappen uit de bouwtekening
De bouwtekening leidt je stap voor stap door de bouw – met een tekening per stap, de onderdelen en de bevestigingsmiddelen. Drie stappen uit het plan van deze bank (in de Engelse versie):
-
Stap 5 „Fit the lower beam” – onderste drager inbouwen -
Stap 7 „Fit the upper long rails” – bovenste langsregels monteren -
Stap 8 „Fit the worktop supports” – steunen voor het werkblad inbouwen
Klik op een tekening om de hele stap te openen, met onderdelenlijst en uitleg.
De zaag inbouwen: montageplaat en uitsparing
De zaag hangt niet in het werkblad, maar staat op een eigen montageplaat in het onderstel. Die zit zo diep dat de zaagtafel gelijk ligt met het werkblad. Hoe diep precies, hangt alleen van je zaag af: van de hoogte van het steunvlak tot de bovenkant van de zaagtafel.
Eerst de zaag meten, dan de uitsparing zagen. Gepubliceerde buitenmaten bevatten vaak geleiderails, een slinger of handgrepen – inbouwmaten meet je aan de machine.
De planner geeft je daarbij twee meldingen: „Saw dimensions not measured on the machine”, zolang „Installation dimensions measured on the machine” niet is aangevinkt, en een herinnering om de bevestigingsgaten van je eigen zaag over te nemen op de montageplaat – het programma kent het gatenpatroon niet. In de bouwtekening is de onderbouw een eigen stap, „Build the table saw substructure”, gevolgd door „Fit the worktop (core layers)” en „Install the table saw”.
Werkblad en gaten voor bankhaken
Het werkblad heeft twee lagen: onderin 19 mm MDF als kernlaag, bovenop 21 mm berken multiplex – samen 40 mm. Het berken is gepland als vervangbare slijtlaag: het wordt van onderen vastgeschroefd, in de bouwtekening is dat een eigen stap, „Fasten the wear layer”. Is het na jaren bekrast en ingezaagd, dan komt er een nieuwe op.
In de gaten passen bankhaken en klemmen. In de planner heet dat „Dog holes”: onder Equipment › Dog holes leg je de gatdiameter, de afstand tussen de gaten, de afstand tot de rand, de rijen en het deel van het blad vast. Waar de zaaguitsparing ligt of een regel eronder loopt, laat de planner de gaten weg.
Bij deze bank zijn de gaten voor bankhaken pas voor een deel geboord – de rest boort de bouwer als het nodig is.
Onderstel, legplank en zwenkwielen
Het onderstel is van vurenhout: acht poten van 100 × 100 mm in vier paar, regels van 80 × 60 mm, halfhouts verbonden en gelijmd. Onderin ligt een doorlopende legplank. De vakken aan de linker kopse kant en achter worden verstevigd met verstijvingsplaten – belangrijk, omdat de bank op wielen staat en bij het zagen niet mag meegeven. Onder elke poot zit een zwenkwiel met rem.
Achteraf toegevoegd: de afzuiging
Op de foto's valt de afzuiging op: een cycloonafscheider met doorzichtige opvangbak, een werkplaatsstofzuiger in het vak, slangen en buizen onder het blad, een besturingskastje en een schakelaar aan de kopse kant. De afzuiging heeft de bouwer achteraf toegevoegd; in het gewicht en de kosten hierboven zit ze niet.
Ruimte daarvoor laat het plan: het zaagvak blijft achter open, daar is de zaag bereikbaar voor afzuiging, kabels en onderhoud.
-
Achteraf toegevoegd: opvangbak van de cycloon, buizen met stelmotoren en een besturingskastje onder het blad. -
Achteraf toegevoegd: stofzuiger en slangen, in houders onder het blad geleid.
Deze pagina is geen bouwhandleiding voor de afzuiging. Wil je zoiets toevoegen, plan het dan zelf – en laat elektriciteit en besturing aansluiten door iemand die er verstand van heeft.
Materiaal en kosten
De boodschappenlijst van de planner noemt het hout zoals je het koopt – niet als losse onderdelen:
- Vurenhouten balken: 60 × 80 mm in 5 lengtes (3 × 4 m, 2 × 5 m), 100 × 100 mm in 2 lengtes (2 m en 5 m)
- Platen: berken multiplex 12 mm voor de verstijving, 18 mm voor de legplank, 21 mm voor slijtlaag en montageplaat, plus MDF 19 mm voor de kernlaag
- Beslag: houtschroeven, bladbevestigers en hoekverbinders, plus houtlijm
- Wielen: 8 zwenkwielen met rem, Ø 75 mm
Met de voorbeeldprijzen van de planner komt het materiaal op ongeveer € 740, wielen inbegrepen. Niet inbegrepen zijn de zaag – machines staan op de lijst, maar niet in het totaal – en de achteraf toegevoegde afzuiging. Voorbeeldprijzen zijn geen actuele marktprijzen: onder Settings › Purchasing vul je de prijzen van je eigen leverancier in, en dan klopt het totaal voor jou.
ParaBuilder3D is een planningshulp – geen constructieberekening. Het draagvermogen van wielen en beslag staat in het datablad van de fabrikant.
Je eigen versie plannen
Jouw werkplaats is anders, jouw zaag ook – daar is de planner voor. Twee manieren:
- Sjabloon machinewerkbank: tafelzaag, freestafel en zwenkwielen zitten er al in. De freestafel zet je uit onder Equipment › Router table als je hem niet nodig hebt.
Machinewerkbank in de planner openen - Zoals deze bank: een montagewerkbank kiezen, maten en wielen instellen en onder Equipment › Table saw de zaag inbouwen – stap voor stap zoals hierboven.
Werkbankplanner openen
Welke maten, welk hout en welke plaat bij een werkbank passen, lees je in de gids Werkbank maken: bouwtekening op maat.